154. rocznica Powstania Styczniowego

22 stycznia bieżącego roku mija 154. rocznica wybuchu powstania styczniowego. Insurekcja ta była największym zrywem Polaków skierowanym przeciw mocarstwu zaborczemu – carskiej Rosji. Bohaterski zryw trwał od stycznia 1863 roku do jesieni 1864 roku. W tym czasie przez powstańcze szeregi przeszło około 200 tysięcy ochotników. W przeciwieństwie do insurekcji kościuszkowskiej i listopadowej, powstańcy styczniowi nie dysponowali regularnym wojskiem. 

Czy Ambroży Grabowski zasługuje na pomnik?

W sierpniu 2018 r., minie dokładnie 150 lat od śmierci Ambrożego Grabowskiego, to okrągła data, która powinna wzbudzić w nas refleksję natury ogólnej nad tym, czy w należyty sposób potrafimy pamiętać i czcić swoich wielkich poprzedników.
 
Pytanie w tytule jest postawione trochę w prowokacyjny sposób, bo dla każdej z grubsza wykształconej osoby, jest ono natury retorycznej. Ambrożemu Grabowskiemu, my wszyscy, zawdzięczamy bardzo wiele. Owocem jego długoletniej i skrzętnej pracy były liczne dzieła z których wystarczy tylko wymienić:

Wilhelm Wyrwiński "Wilk" jako artysta

Dziś wspominamy Wilhelma Wyrwińskiego "Wilka" urodzonego w Kętach 1887 r. kapitana I Brygady Legionów, który poległ 28.12.1918 r. w Persenkówce w obronie Lwowa, jako komendant pociągu pancernego "Piłsudczyk". Odznaczony orderem "Virtuti Militari". Wyrwiński zanany jest jako uzdolniony artysta malarz oraz grafik , którego szumnie zapowiadaną karierę przerwała wojna.
Jako komentarz niech przemówią mu współcześni. 
Artykuł Franciszka Janczyka pochodzi z czasopisma "Wianki", wydawanego w Krakowie, zeszyt I 1919 r. 

Jak cesarz Franciszek Józef do Kęt przybył

 W roku 1848 po wydarzeniach politycznych Wiosny Ludów, dotychczas panujący cesarz monarchii austriackiej Ferdynand I Habsburg, abdykował. Na tronie państwa austriackiego, do którego (od czasu I zaboru w 1772 r.) należały ziemie Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego, do którego należały Kęty, zasiadł 18-letni Franciszek Józef. Młody władca po raz pierwszy odwiedził prowincję galicyjską w roku 1851. Cesarz podróżował z Wiednia do Krakowa drogą cesarską, która przechodziła przez Kęty (dziś ul. Tadeusza Kościuszki i dalej Krakowska). W dniu 11 października, władca przybył wraz z orszakiem do miasta, gdzie został przywitany przez władze miasta i mieszkańców. Dokładny opis uroczystości można odnaleźć w Kronice Męskiej Szkoły Powszechnej w Kętach, która znajduje się w zbiorach naszego muzeum.  W kronice tej zapisano pod datą 11.10.1851 r.: 

Budowa nowego budynku szkół powszechnych w Kętach 1897-1898 r.

 Mija dokładnie 118 lat od uruchomienia nauki w budynku szkolnym przy ul. Jana III Sobieskiego. Jak doszło do tego, że władze miasta zdecydowały się na tak znaczną inwestycję.

Podniesienie stanu oświaty w Kętach, a zwłaszcza problem umieszczania obu funkcjonujących w mieście szkół powszechnych - męskiej i żeńskiej, był często tematem obrad Rady Miejskiej. Naciski autonomicznego organu zewnętrznego, Rady Szkolnej Krajowej, która od 1867 r. dbała o oświatę w Galicji, często powodowały realizację wymuszonych decyzji. Rada szkolna kładła nacisk m. in. na podnoszenie pensji nauczycielom, zapewnienie odpowiednich warunków nauki uczniów, a także na zaopatrywanie szkół w nowe materiały dydaktyczne. Niestety nie zawsze dążenia te znajdowały, gównie ze względu na zły stan finansowy miasta, posłuch wśród Rady Miejskiej.

Odmłodzony cmentarz. Badania weryfikują historyczne mity.

   Po ostatnich poszukiwaniach miejsc wiecznego spoczynku kilku zapomnianych Kęczan, często odwiedzałam kęcką nekropolię. Jest to przecież kawałek pięknej historii miasta. Zadziwiające to uczucie stać nad grobem osób, które zna się z wielu odkrywanych opowieści. Jednak w którymś momencie zwraca się uwagę na historię samego miejsca. Powszechnie utarło się przekonanie, że obecny cmentarz w Kętach, jest jednym z najstarszych cmentarzy pozakościelnych w Polsce. To brzmi pięknie i napawa dumą.
Niestety, jako historyk buszujący w kęckich archiwaliach, muszę przyznać, że to tylko bajka i z rzeczywistością nie ma nic wspólnego.

Rocznica Powstania Warszawskiego

Dnia 1 sierpnia bieżącego roku mija 72 rocznica Powstania Warszawskiego, będącego największą walką zbrojnego podziemia w okupowanej przez hitlerowskie Niemcy Europie. Mimo 72 lat od momentu wybuchu Powstania – wydarzenie to budzi nadal wielkie spory wśród kolejnych pokoleń historyków, badaczy, publicystów oraz zwykłych Polaków, interesujących się historią najnowszą.